چی چست

                  (تقدیم به شهدای   بیداری اسلامی)

شلاق،

نسیمی است که بر تن تو می وزد

زنجیر ،

ریشه ای است که  در  پای تو می دود

گلوله،

 دانه ای است که در قلب تو کاشته می شود

 سحر که دسته گل اذان،

                   از گلدسته ها در شهر بوزد

                          تو لاله شده ای و بهار را بیدار کرده ای....

یــــــاد تو تنیده بــــــاز در رویایم

گیسوی تو راه بسته بر شبهایم

تا قصه ی زلف تو به پایان نرسد

از چلّه نشینـــــــان شب یلدایم...

                                                        شب یلدای مهر آمیزی داشته باشید...

آسمان را به خاطر چشمان تو آبی رنگ زده اند...

                                                                و دریا را

شب را به خاطر گیسوان تو سیاه کرده اند...

                                                      و روز مرا

من که می دانم این نگاه توست

                           که دریا را دیوانه کرده است

گیرم کتاب ها بنویسند: جزر و مدّ دریا به خاطر جاذبه ماه است...

                             من هم که همان را می گویم!

                                                                تقدیم به روح آزاده حضرت حُرّ بن یزید ریاحی

  در بیابان تشنه   ای سردار، کرده ای راه کاروان را سد

عشق را راه می زنی  و تو را رهزن عشق راه خواهد زد

خیمه ای چند پیش روی تو نیست،راز تشویش در نگاه تو چیست؟

با توام شیر عرصه ی پیکار!دست و پات از چه روی می لرزد

هرکه ای میهمان بارانی، کاسه ی آب را بگیر و بنوش

مثل این دشت تف گرفته ی خشک، نکنی دست آسمان  را رد

اندکی صبر آه ای دریا ، جزر روح تو گرچه جانکاه است

ماه با یک نگاه طوفانی  می کشاند تو را دوباره به  مد

روبروی تو کیست؟جلوه ی او، وحده لا اله الّا هو

بازتاب خدا به روی زمین آینه دار پرتو سرمد                          

کیست این در دل پریشانت؟نکند میوه‌ی دل  زهرا(س)

کیست این در نگاه لرزانت؟نکند نور دیده ی احمد(ص)

بر  لبانت  شکست نجوایی: روسیاهم، شکسته ام، مولا!

رخصتی ده که بشکند تیغم،  هیبت لشکر بهیمه و دد

می وزد بر تن سیه کاران تند باد تو ای امیر ریاح!

تیغ سرخ تو مست باده ی خون،بر سر کفر و کینه  می رقصد

 سر خونین تو به دامن دوست، مرگ بر آستان عشق نکوست                                           

رحمت حق بر آنکه حرّت خواند، میر احرار عشق تا به ابد...

آقای منتقد ادبی ِ جوان و صاحب تالیفات(!) در روزنامه جام جم 25 تیر و 21 روز پیش در روزنامه مردمسالاری و احتمالا در چند جای دیگر!:

("جاوید محمدی" را از طریق یک سپید کوتاه و تامل بر انگیز سال ها پیش شناخته بودم:

فهرست عمر ما/بسیار روشن است/سطر نخست:رنج/ باقی ش/ ایضاً/ است...)

"بوالفضول" نیز شعری سپید از خواجوی کرمانی می آورد که او را به تازگی شناخته است:

با سرو قامتت /شمشاد گو مروی/ با ماه طلعتت/ خورشید /گو /متاب....!!

کاش منتقد صاحب نام(جویای نام؟) قبل از ورود به حیطه نقد ادبی و شناختن شاعران، قوالب شعری و فرقشان را می شناختند. مثلا :فرق قوالب کلاسیک را با شعر سپید!

بعد التحریر:

متن فوق صرف نظر از طنز بودنش، اشاره به مشکلی دارد که دارم به وضوح حس می کنم.وارد شدن به حیطه ی نقد ادبی مقدماتی می طلبد .یک منتقد ادبی در کنار سواد و ذوق ادبی شایان، باید بلدِ وادی ادبیات هم باشد.جاد ه های پر پیچ و خم اصلی و فرعی آن را خوب بشناسد .سالها مطالعه و تحقیق بکند و دود چراغ بخورد و در کنار اینها در نقد خلاقیت ذاتی داشته باشد. امکان دارد من شاعر، شعر کلاسیک را بعد از یک نگاه سرسری سپید تشخیص بدهم ولی این امر برای منتقد ادبی- که باید حواسش به مسائلی بسیار ظریف تر و دقیق تر از قالب شعر باشد- ذنب لایغفر است

متاسفانه چندی است احساس می کنم برخی جوانان ظرف یکی دو سال با کتابهای کمک آموزشی(!) دوره فشرده نقد ادبی را در محضر خودشان سپری می کنند و بعد به سرعت برق و باد در مطبوعات مشغول می شوند و حتی کتاب تالیف می کنند! نقدها را که می خوانی می بینی که جملات مطنطن و دهان پر کن و اغلب شعاری و توصیفی و گاه بیشتر متن ادبی و در باطن فارغ و گاه بی معنی اند.همین نقد را که اشاره کردم بردارید و بخوانید تا به حرفهایم برسید.اهل فن و پیشکسوتان و استادان ادبیات هم معمولا حال و حوصله خواندن این مطالب را ندارند تا موضع گیری کنند.

در کشور ما بعضی ها با زد و بند یکشبه بازیگر می شوند بعضی ها به مدد صدا و سیما چند ماهه شاعر می شوند . اما از اهالی فن و استادان ادبیات خواهمشندم نگذارند منتقد شدن نیز به همین شیوه باب شود.فکر می کنم امروز در کنار بازیگر شدن و فوتبالیست شدن، منتقد ادبی شدن نیز برای خیلی ها وسوسه ی شیرینی است!

از مناره ی بلند جمعه ها

می وزد بهار نام تو

ای صدای روشنت اذان صبح آرزوی من

وقت اقتدا به چشمهای توست

از محاق سر بکش

             پلک باز کن به روی من...

عطشان ترین و خسته ترین رودها ،فرات

واگو هر آنچـــه در دل تنگ است، یا فرات

زان ظهر آتش و عطش و خون سخن بگو

هستم به درد و داغ دلت آشنا، فرات

ای ردّ دردهـــــای زلال، اشک ماندگار

بر چهره ی   بلا  زده ی کربلا، فرات

از بسکه اشک ریخته شد در حکایتت

آب از سرت گذشت دگـــــر بینوا فرات

دستت به دست ماه منیری رسیده بود

دستی که  شد ز قامت آن مه  جدا، فرات

دیدی فرود ضربت شمشیر کینه را

بر دست غیرت  خلف مرتضی ،فرات

روحت به مشک بود و به دریا رسیده بود

سد شد مسیر و ریختی آخر کجا، فرات

دیدی شکسته کشتی آل نبی و بعد

گشتی محیط محنت و بحر بلا فرات؟

دیدم من  آنچه را که ندیدی ز داغ دوست

داغی که زد شرر به  دل  خیمه ها، فرات

آن صید دست و پا زده در خون حسین بود

من شاهد تلاطم خون خدا فرات

تابیدم و ز تاب من آن دشت تف گرفت

از تشنگان دشت نکردم حیا، فرات

□

خورشید خون گریست و مکثی غریب کرد

پهنای سرخی اش ز  افق بود   تا فرات

دلمویه های غربت او  ناتمام ماند

خورشید رفت و  دهشت  شب بود با فرات...

گم است امشب نگاه عاشقان در شام گیسویت
کدامین چشم برخیزد به استهلال ابرویت

این ترانه  را پارسال پیارسال با موضوع سفارشی "یادمان درگذشتگان تلفات جاده ای"(یا چیزی نزدیک به این) سروده بودم که تقدیم می شود....

 توی این جاده ی سرد و سوت و کور                  همه مـــــــــون مسافرای خسته ایم

با غــــــم همسفــــــــــــرای گمشده                  عمریه خستـــــــــــه و دلشکسته ایم

کاشکی بــــــــا یاد اونی که یاد ماس                 دلمــــــــــون اسیــــــر بی صبری نشه

خورشیــــــــــد بختمونو قـــاب بکنیم                 آسمـــــــــــــون دلمــــــــــون ابری نشه

                         کاشکی بارون بگیره       غبار پنجـــــــره ها رو پاک کنه

                          عاطفه جون بگیره         غصه های دلمون رو خاک کنه

 می تونیم کاری کنیم که بعد از این                 سهم هیشکـــــــی غم و غربت نباشه

هیچ گلـــــــــی به زیر پــــــــای عابرا                پـــــــرپـــــــــر از هجــــوم غفلـت نباشه

کاشکـــــــــی دلواپسی کبــــــــــوترا                گم بشه تـــــــوی نگـــــــــــــــاه آسمون

از بد زمونــــــه سنگ حــــــــــــــادثه                بــــــــــــــال پروازو نگیــــــــــــــــره ازشون

                          عاطفه جون بگیره         غصه های دلمون رو خاک کنه

بیا تا شونه بــــه شونه ی نسیم                   تــــــــــــــوی خواب غنچه ها سر بکشیم

یا بشیم شکوفــــــــه و رو شاخه ها               مرهــــــــم زخمـــــــــــــای پاییزی بشیم

همنوا بـــــــــــا آخرین ستاره هــــــا             فردای آفتــــــــــــــــــــــــــابی رو صــدا کنیم

                     کاشکی بارون بگیره       غبار پنجـــــــره ها رو پاک کنه

                       عاطفه جون بگیره         غصه های دلمون رو خاک کنه

نام تو بر لب               می رسد دل تا خدا یکشب

بال می گردد               عاقبت دست دعــا یکشب

در دل ما ردّ ترکش های پاییز است

مرهم مــــا باش ای رمز شکوفایی

لاله های زخمی این باغ را دریاب

ای بهار چفیه بر دوشی که می آیی

در دل این شب           عاقبت فانوس می بارد

در کویر جان              یک شب اقیانوس می بارد

مرد سرسبزی به رغم بادهای زرد

تا بیایی، در رهت آلاله می کارد

می نوازد غربت گلهای پرپر را

دستهای باغبــان بوی تو را دارد

می رسی یک صبح                 تکسوار جاده‌ی خورشید

در نگــــــــاه تو                        می توان نور خدا را دید...

بر قامتت دو ساقه ی نور آفریده‌اند

دست تو را مگــــر ز بلور آفریده‌اند؟

از لحن روشن تــــــو زبور آفریده‌اند

بازار لعل را به بدخشان شکسته اند

وقتی که  از لبان تو شور آفریده‌اند

واللیل زلفهای تو را دیده و سپس

از صورت تــو سوره‌ی نور آفریده‌اند

در محشر نگاه طرب خیزت ای بهار

شور آفریده اند ، نشـــور آفریده‌اند

چشم بد خزان که  به انکار گل رسد

از گلشن جمــــال تــــو دور آفریده‌اند

**

از جلوه ي خيال تو در جان شاعران

صد جلوه زار شعر و شعور آفريده اند...

  عید است و شادی است بهاری که می‌رسد

این ترانه را برای   تیتراژ پایانی سریال  "بهانه ای برای بودن"  سروده ام که در مرحله ی تدوین

 است و قرار است از شبکه ۳ پخش شود:

۱)

بتاب ای ماه و  روشن کن شب دلواپسی هامو

بگیر از من تموم غصه ها مو ، بیکسی هـامو

نرو این لحظه ها از جونشون سیرن

نرو گلهای گلدون بی تو می میرن

بهارم کن که من  از سایه ی پاییز می ترسم

از این شبهای   رعب انگیز می ترسم

دل من داره می میره                

 بیا کاری بکن دیره      

برای غربت  این سفره های بی ریا حتی              

واسه دلتنگی این غنچــه ها حتی

 نوای همدلی هامـــون                   

امید روشــــــن فرداس

کسی تـــوی دلم میگه                  

نخور غم چون خدا با ماس...

۲)

باخیرسان بو ایشیقلی گونلره ،آمما اینانمیرسان

دیوارلارین اولورلار پنجــره، آمما اینانمیرسان

اینان تا بیرده باغیندان   باهار کئچسین

بـــو گویدن  دورنالار کئچسین

منیله قال اومودون باغلاری بیردن چیچکله ن سین

بو سوسموش لحظه لردن  عشـــق سسله ن سین

آنانین لایلا لارین گور                     

 ائوین گوللو بهارین گور

ایَر  بیلسن  آنا یوردو بوتون عاشقلره  بیر گوللو  سرحددی

 بیلرسن عاقبت سن ده که اولکه نده

اومودون وارلیغا  بیر شانلی بایراق دی

بهانه ن قالماغا بیر گوللو چرقت دی...

                    جان جهان...

                                                                به خاکپای  امام رضا(ع)

 ای مــــــــــاه منیـــــــــــر ذوالجلالی           ای شمــــس سپهـــــــــــر لا یزالی

ای گوهـــــــــــــــــر نام تو خجسته              بــــــــر سلسلــه الذهب نشسته

ای که به رضـــــــــــای حق رضایی             آیینــــــــــه ی نـــــــــــور مر تضایی

ای جــــــان جهان که جمله جانی              مولا و امــــــــــــــام  انس وجــــانی

بر گنبــــــــــد زر نشانت ای جــان!               شد زرگــــــر چرخ گوهــــــــرافشان

ای مدفـــــن تو دفینـــــــه ی حق               ای مشهـــــــــــــد تو شهـــود مطلق

خورشید چــــــــــو ذرّه در هوایت               بالیده به ســــــــایه ی سخــــــــایت

شب سلسلــــــــــه بند گیسوانت            شب سرمـــــــــــه ی چشم آهوانت

در بارگـــــــه منیرت ای مــــــــــــاه            شب گشتــــــــــــــه سیه غلام درگاه

شد عــــــــــــرش دخیل بارگاهت              تــــــــــــا بر شـــــــــــود از در نگاهت

دریای کــــــــــــــرم نمی ز جودت               خورشید شعــــــــــــاعی از وجودت

مستیم به جرعــــــه ای ز جامت               ساغـــــــــــــــر نکشیم جز به نامت

مـــــــــا دُرد کشــــان اهل دَردیم               زین میکــــــــــــــــده هیچ برنگردیم

ای ساغـــــر وصل حق به دستت               ای بــاده خمـــــــــــار چشم مستت

ای مامن و ملجـــــــــــــــاء غریبان              ای مرهــم جـــــــــــــــان ناشکیبان

ای خـــــــــاک در تــــــــــــــو توتیایم            از نـــــــــــور تو نـــــــــور دیده هایم

گـــــــر بر لب من ترانه ی توست               از غربت عاشقـــــــــــــانه ی توست

دریاب مـــــــــــــــر ا که درد مندم               غم شعلــــــــــــــــه کشد ز بند بندم

افتاده ز پــــــــــــــا شکسته بالم                مپسند چنین شکستـــــــــــه حالم

مـــــــن سائل رند و آس و پاسم               جز درگـــــــــــــــــــه تو نمی شناسم

ای مظهــــــــر رحــــــــم حیّ داور                بر این دل خستــــــــــــــه رحمت آور...

                                                                          پاییز ۸۵

معرفی کتاب

او نویسی

"اونویسی" یازدهمین اثر  جلیل صفربیگی  و پنجمین  مجموعه ی رباعی اوست که ۵۰ رباعی آیینی او را در بر دارد .این کتاب با حمايت حوزه هنري استان ايلام  و در شمارگان ۲۰۰۰ نسخه به چاپ رسيده است."جلیل صفر بیگی" در قالب  مورد علاقه ی خود یعنی رباعی،  مبتکر و پر طراوت ظاهر می شود و لحظه های جدید،زیبا و گاه  پرعاطفه ای  را با خوانندگانش به اشتراک می گذارد. می شود گفت که او به جادوی رباعی دست یافته است و بر خلاف خیل کثیر شاعران نه تنها مغلوب این حریف ریز نقش(!) نشده است  بلکه به جای کلنجارهای  شبانه روزی و بی حاصل با آن-آنگونه که شیوه ی خیلی هاست- با ظرافتی قابل توجه دل او را به دست آورده است!  ."صفر بیگی"در حال حاضر  یکی از مطرح ترین و قابل اعتناترین نامها در رباعی امروز است و با توجه به بالندگی روز افزون  طبع و پویایی دید شاعرانه اش اطمینان دارم که به اینی که هست بسنده نخواهد کرد.با خواندن دو رباعی از این مجموعه ، مشتاقانه  کارهای آتی  او را منتظرخواهیم ماند.

هم چاه ســــــــــــــر راه تو بايد بكنيم              هم اينكــــــــه از انتظار تو دم بزنيم

اين نامه ي چندم است كه مي خواني            داريم ركورد كوفــــــه را مي شكنيم

**

يك عمر تو زخم هــــــــاي ما را بستي              هر روز كشيدي به سر مــــا دستي

شعبان كه به نيمه مي رسد آقا جان!               ما تازه به يادمـــان مي آيد هستي!

در دل لحظــــه های آتش بار                       شعله هـــای ستیز را می دید

از بلندای روح سرکش خویش                      آخــــــرین خاکــــریز را می دید

لحظه های عبوس و سنگی را                    جامــه ای از شرار می پوشاند

ساحـــل بی قرار جسمش را                      موجی از انفجـــار می پوشاند

عافیت تکّه تکّه خـــون آلود                          گرم تـــــــا ورطه‌ی خطر می‌رفت

ترکش عشــق داغ تر می شد                     در دلش پیش و پیشتـر می‌رفت

در دل بی قـــرار و شیدایش                        عملیّــات آتــــــش و خـــــون بود

تک و تنها به قلب شب می زد                    این جزیره چقـــدر مجنـــــون بود

آخرین خـــــــــاکـــریز دنیـــا را                       فتح می کرد و بی نشان می رفت

شب پر از عطر لاله بود انگار                        روح سرخی به آسمان می رفت...